Życie bez owoców i warzyw!

Za wystąpienie wspomnianych objawów odpowiedzialna
jest fruktoza, czyli cukier owocowy. Wyróżnia się dwa typy nietolerancji fruktozy. Wrodzoną – uwarunkowaną genetycznie oraz tak zwaną jelitową. Przyczyną wrodzonej nietolerancji fruktozy jest niedobór enzymu aldolazy fruktozo-1-fosforanowej, natomiast wtórna nietolerancja cukru owocowego spowodowana jest zaburzeniem
jej wchłaniania w jelicie cienkim.

Złe wchłanianie
U osób z jelitową nietolerancją fruktozy cząsteczki cukru owocowego znajdujące się w pożywieniu nie zostają wchłonięte w jelicie cienkim i przechodzą z treścią pokarmową do jelita grubego. Tam pod wpływem bakterii fruktoza ulega fermentacji z wytworzeniem dużych ilości różnych gazów, wywołując dyskomfort w nadbrzuszu, wzdęcia, mdłości czy nawet zawroty głowy. Wzrasta perystaltyka i zatrzymanie wody w jelitach, co prowadzi
do bolesnej biegunki. 

Na całe życie
Wrodzona nietolerancja fruktozy (fruktozemia) jest chorobą, która ujawnia się w przypadku, kiedy oboje rodziców jako zdrowi nosiciele genu tej choroby przekażą go swojemu dziecku. 
Pierwsze niepokojące objawy, takie jak drżenia, nudności, wymioty, spadek glukozy we krwi prowadzący do utraty przytomności i drgawek pojawiają się w odpowiedzi
na ekspozycję na fruktozę. Zazwyczaj choroba ujawnia
się około 5. miesiąca życia, kiedy do diety niemowlęcia wprowadzane są soki owocowe, zupki jarzynowe czy słodkie desery. Jeśli choroba nie zostanie szybko zdiagnozowana na skutek obecnej w pożywieniu fruktozy, dochodzi
do uszkodzenia czynności wątroby, niewydolności nerek
i zagrożenia życia. U niemowląt z rozpoznaną fruktozemią leczenie dietetyczne powinno być rozpoczęte jak najszybciej i kontynuowane przez całe życie.

Dieta z ograniczeniem fruktozy
Podstawową zasadą diety w obu typach nietolerancji fruktozy jest odpowiednie ograniczenie jej dziennego spożycia. U osób z zaburzeniami wchłaniania dokładny wywiad i wnikliwa obserwacja objawów w zależności od wielkości spożycia pozwala określić indywidualnie tolerowane dawki fruktozy w jednorazowej porcji pożywienia. Potrzebna jest cierpliwość i wytrwałość. Pod kontrolą dietetyka lub lekarza można przeprowadzić test tolerancji. 

W pierwszej fazie należy przez miesiąc prawie całkowicie wyłączyć fruktozę z jadłospisu, a następnie
w drugim etapie wprowadzać pojedynczo kolejne produkty
zawierające ten jednocukier. Warto rozpocząć od warzyw
i owoców zawierających mniej fruktozy (morela, mandarynka, brzoskwinia), a produkty takie jak miód czy suszone owoce testować na końcu i w małych ilościach. Prowadzenie dzienniczka jest niezbędne dla stwierdzenia, czy wystąpiły dolegliwości – a jeśli tak, to jakie – po spo-życiu określonego produktu z fruktozą. W ten sposób można sporządzić własną listę produktów i ich ilości, które nam nie szkodzą.

Z warzyw dozwolone są tylko ziemniaki, kalafior, kapusta biała i czerwona, szparagi, seler, ogórek, cykoria, szpinak, papryka zielona i sałata. 
Wszystkie owoce i owocowe soki są niedozwolone, gdyż ilość zawartej w nich fruktozy może u osób z wrodzoną fruktozemią wywołać groźne dla życia skutki. 
Bezpieczne i wolne od fruktozy są mleko i produkty mleczne (niesłodzone),mięso,ryby,jaja oraz mąka, kasze, płatki
i chleb (niesłodzone). Do słodzenia można używać glukozy
i aspartamu. 

Natomiast sorbitol, inulina, fruktooligosacharydy (prebiotyk), coraz częściej występujące w gotowych produktach spożywczych, powinny być całkowicie wyeliminowane z codziennej diety. Osoby z wrodzoną nietolerancją fruktozy mają większe ryzyko niedoboru witaminy C i kwasu foliowego, spowodowane brakiem ważnych źródeł tych witamin (owoców i warzyw), dlatego zaleca się pod kontrolą lekarza podawanie odpowiednich suplementów witaminowych.

dr dietetyk Agnieszka Kowalik




Prezentowane przepisy pochodzą z autorskiego zbioru Karola Okrasy.